نقطهء سوم در ذكر شعرايى كه مؤلف ايشان را نديده و اشعار ايشان را از غيرى شنيده [ است ] . [ 251 ] صنعى خطايى [ سدهء دهم هجرى / شانزدهم ميلادى ] صنعى خطايى ، مرد فاضل بوده . حاجى دوست محمد زرّين مىگفت كه او را در ولايت خطاى ديدم ، بسيار كوتاه‌بالا بود ، چنان‌كه قامتش به چهار وجب نمىرسيد . چنين گويند كه والده‌اش ، بيست و دو سال ، به او حامله بوده ، وقتى كه از مادر متولد شده يك قبضه ريش داشته و موى سرش بيشتر از اعضايش را مىپوشيده و دستش به دهانش نمىرسيده و ديگرى او را خوردنى مىداده ! بعضى از فضلا اين صورت را از حيّز قبول عقل مستبعد مىشمردند ! فامّا اين‌چنين نبايد ، زيرا كه بعضى از مردم خطاى ، متّصف به اين صفت بوده‌اند ، چنان‌كه فاضلى بناكتى در تاريخ خود در ذكر طبقات پادشاهان خطاى نوشته است كه در سال دوم از پادشاهى يلنگ دانك كه پادشاه صد و پنجاه و يكم است از پادشاهان خطاى و از طبقهء دوازدهم مىباشد ، تاى شانگ لاوگون متولد شده ، در ولايت خود پدر او را خن نام بوده و در شكم مادر هشتاد سال بوده و بالا چهار نيم گز داشته و ابروهايش به غايت سطبر و بينى او عجايب بزرگ بوده و گوشهايش به دوشش مىرسيده و از پهلوى چپ مادر بشكافته بيرون آمده و در حال ولادت ريش سفيد داشته ! و نوشته كه از زمان ولادت او تا اين زمان كه شهور سنهء سبع و عشر و سبعمأة است ، يكهزار و نهصد و نود و دو سال است . پس بر اين تقدير از زمان ولادت او